چند وقت پيش يکی از همکلاسيان و دوستانم از من پرسيد که آیا برای آشنایی با ایران و ایرانی ها فيلم يا کليپ ويديویی خوبی به زبان انگلیسی سراغ دارم يا خير. من هم با کمی جستجو و مراجعه به حافظه ام فيلم هایی را به وی معرفی کردم. بعد از آن هم فيلم های ديگری کشف کردم که در اينجا گلچینی از اين فيلم ها را معرفی می کنم:

مستند ایران و غرب – بی بی سی

این مستند در 18 قسمت روی يوتوب قرار گرفته است و بسيار خوب ساخته شده است. اين  فيلم در مورد رابطه ايران و آمريکا بعد از انقلاب اسلامی خيلی اطلاعات مفيدی دارد. پخش اين مستند بازتاب گسترده ای داشته که می توانید نمونه هایی از آن را اینجا، اینجا، اینجا، اینجا، اینجا، اينجا و اینجا بخوانید. فردی که اين فيلم را روی يوتوب گذاشته است فيلم های جالب ديگری را نیز در اين زمينه در کانال خود دارد.

Rageh در ایران

این هم يک مستند دوست داشتنی از ایران که کمتر به سياست و بيشتر به موضوعات اجتماعی می پردازد. این مستند را کمتر می شناسند ولی برخی وبلاگ نویسان درباره اش نوشته اند. مثلاً اینجا، اینجا، اینجا و به خصوص اینجا را ببينید.

ايران Rick Steves

اگر يک مستند می خواهید که تغريباً به کلی سياست را کنار می گذارد و کاملاً به موضوعات فرهنگی و اجتماعی می پردازد این مستند خیلی مثبت را پيشنهاد می کنم. نمونه بازتاب های این مستند را می توانید اینجا، اینجا، و اینجا ببينید.

پشت صحنه سفر Rick Steves به ایران

پس از اينکه فيلم ريک استيوز پخش شد او برای سخنرانی های زيادی درباره ایران دعوت شد که در این سخنرانی ها نکته های جالبی می گوید که در فيلم به آنها نپرداخته است. به خصوص در زمينه مسائل سياسی هم صحبت می کند که در فيلم از آن پرهیز کرده بود. یکی از نکات جالبی که در این سخنرانی اشاره می کند این است که دقيقاً آن ايرانی هایی که بيشترین دشمنی را با آمریکا دارند و آن آمریکایی های که بيشترین دشمنی را با ایران دارند بيشترین شابهت را به يکديگر دارند چرا که هر دو عموماً مذهبی و طرفدار ارزش های اخلاقی و خانوادگی هستند.

جلسه سالانه مجمع اقتصاد جهانی در سال2007

متأسفانه مطلب و محتوای صوتی و تصویری درباره کسب و کار، مدیریت و اقتصاد در ایران خيلی کم پيدا می شود. اين فيلم که مربوط به جلسه ای در مجمع جهانی اقتصاد در داووس است، يک نمونه نادر است که البته باز هم مقدار زيادی از آن به بحث های سياسی می پردازد.

روابط ایران و آمریکا

این سمينار که به مدیریت هاله اسفندیاری و با همکاری دانشگاه MIT برگزار شده بحث های بسيار جالبی را درباره روابط ایران و آمريکا مطرح می کند و همگی سخنرانان از افراد متفکر و صاحبنظران تراز اول در مورد رابطه ایران و آمریکا هستند. صحبت های این سخنرانان آنقدر جالب است که خود به یک پست مفصل احتیاج دارد. به خصوص صحبت  های خانم Robin Wright درباره زمينه های احتمالی برای همکاری ايران و آمریکا خیلی جالب بود. مثلاً او می گفت که افغانی ها کشف کرده اند که کشت انار از کشت خشخاش برايشان سودآورتر است و ايران هم دانش خوبی در این زمینه دارد و هم بازار مناسبی برای انار است.

دو تا از فيلم هایی که تا اینجا معرفی کردم از سايت بسيار خوب Fora.tv بود که حاوی فيلم های زيادی در مورد ایران است. برای کسانی که می خواهند بدانند در محافل سياسی و اتاق های فکر آمریکا چه بحث هایی درباره ايران می شود و چه چیز هایی درباره ايران به گوش اوباما می رسد، ديدن این فيلم ها را توصيه می کنم.

نوام چومسکی (Noam Chomsky) درباره ايران

انديشمند بزرگ، نوام چومسکی همواره از منتقدان رفتار آمريکا با ايران بوده است و گفته ها و نوشته های او درباره ایران همواره شنيدنی است. علاوه بر کليپ فوق يک سخنرانی هفت قسمته هم در دانشگاه MIT انجام داده است و فيلم های ديگری هم از صحبت های او درباره ايران روی اینترنت يافت می شود.

پيشبینی آينده ایران با استفاده از نظریه بازی

يکی دو سال پيش وقتی شنیدم که قبل از مرگ خمینی يک اقتصاددان در آمریکا پيشبینی کرده بود که قدرت در ایران ميان خامنه ای و رفسنجانی پخش خواهد شد، خیلی تعجب کردم و همیشه دوست داشتم بيشتر درباره اش بدانم. برای همین خیلی خوشحال شدم وقتی آقای Bruce Bueno de Mesquita به کنفرانس TED امسال آمد و زود هم فيلم سخنرانی اش را روی سايت گذاشتند. در سخنرانی جديدش او باز هم درباره آينده قدرت در ایران پيشبينی کرده است و احتمال درگیری نظامی يا توليد سلاح هسته ای را ناچیز دانسته است. همچنین نه تنها پيشبینی کرده است که آقای احمدی نژاد قدرت چندان تعیین کننده ای نخواهند بود بلکه او را هم اکنون نیز چندان قدرتمند نمی داند. نمودار زير پبشبینی او را در مورد آینده توزيع قدرت در ایران تا آخر سال 2010 نشان می دهد.

اینطور که فهمیدم او از مدل های پيشرفته نظريه بازی استفاده می کند که احتياج به میلیون ها محاسبه دارند و تنها توسط رايانه قابل پردازش هستند. او در نظر می گیرد که هر بازیگر چه خواسته هایی دارد و چه اعتقاداتی درباره خواسته های دیگران دارد. او از مدل های درختی و گراف برای تعیین میزان تأثيرگذاری افراد روی یکدیگر استفاده می کند و اعداد خام مدلش را با استفاده نظرات متخصصين تهيه می کند. اما واقعاً جزئيات زيادی را فاش نکرد و حق هم دارد چون سازمان اطلاعات مرکزی آمريکا (CIA) مشتری اصلی او است و تا به حال پول های زيادی به او داده اند.

طبق گزارشی از سازمان CIA که به تازگی از حالت محرمانه در آمده است، هنگامی که متخصصين سياست خارجی يک پيشبينی غلط انجام می دهند، مدل های نرم افزاری آقای de Mesquita در 90 درصد موارد با استفاده از اطلاعات همان متخصصان آینده را درست پيشبینی می کند. نمودار فوق از اين سايت گرفته شده است که قسمتی هایی از کتاب «بازی پيشگو» نوشته آقای دمسکيتا را می توانيد در آن مطالعه نماييد.